- door Nico Jessen –

ZOO WAAR ‘T VRUIGER
Al veur de eesjte weltkrieg hauw òs sjtedje al ein ‘Sittische Revue’. In 1910 woort in de ‘Marotten Tempel’ Ober Bayern ‘Wie alle zoo laeve’ opgevuierd. Vanaaf 1919 koosj me geneite van de, bekans, jaorlikse Marotte-revuus. Thuur Laudy, Zef Dullens en Giel Kleinen ware de belangriekste tekssjrievesj. Biezunjer gesjlaagde revuus ware: ‘Woo ‘t em vrink, pitsch et (1911) en ‘Zitterd wie ‘t kriesch en lach’ (1919). De zaal waar ummer oetverkoch en dus woorte de oetvuieringe herhaold. Dat ‘t ein Marotte-revuu waar bleek in 1910 ouch oet ‘Aanvank: 8 oer + 11 minute presies’. De pries van ein ‘Antreekaart’ waar ƒ 2,50 ( mit ’schtadsbelasting’).

TEUN HERMANS OP WELTREIS
Teun (Toon) Hermans waar eesj neugeteen jaor wie Zitterd al mirkde, dat me mit ein boetegeweun talent te doon hauw. Zien vastelaovesklup ‘De Aanhauwtesch’ vuierde in 1934 de revuu ‘Mer moud hauwte’ op. Sjeng Bronneberg waar leider en sjpeelde de haufrolle. Toch waar d’r ouch ein plaetskje veur de jònge Teun. Hae brach es pouzenòmmer ‘De Weltreis’ en dat waar zoo’n sukses, dat de luu in de zaal “Teun, Teun,Teun’ bleve roupe. Hae koum trök oppe buun en maakde weier zien weltreis. Toon hauw naam gemaak en ein paar maondj laater richde hae het ‘ Sittardsche Revuegezelschap’ op. René Beckmann woort veurzitter en muzikaale leider.

TOON DE ‘SITTARDSCHE REVUE-ARTIEST’
De op 17 december 1916 in de Parklaan gebaore Antoine, Gerard, Theodore, Hermans maakde van Zitterd ein revuesjtedje. Volges ‘ongerzuiker’ Harrie op den Kamp sjreef Toon in zien Zittesje jaore zeeveteen (!) revuus. Veur ‘t ‘gezelschap’ waar hae es toneelsjpeeler en zènger neit allein de belangriekste ‘artis’ mer hae sjreef ouch de tekste, regisseierde en sjilderde de dekaors. Op aanrao van René Beckmann woort ‘t zittesj dialek vervange door ‘t holles. ‘t ‘Sittardsch Revuegezelschap’ debuteierde in ‘t St Jozefgeboew met de ‘Bonte Avond’. De zaal waar veier keer ram oetverkoch. Daonao woort weier Ober Bayern de ’sjpeelzaal’ al woorte de ripptieses meistal gehauwte in keffee Notre Dame op de auwe Mert en in ‘t Phillokaal. In 1935 waar de revue ‘Zeg hoe vind je dat’ ein belaevenis. Ouch veur Toon. In ein radiogesjprek mit mich (Nico Jessen) herinnerde hae zich ‘t momènt, dat hae veur de veursjtèlling de zaal van Ober Bayern bènnekoum en op jeedere sjtoul ein pepirke zoug ligke: oetverkoch. Eindelik koosj hae saoves èns geldj aafdrage aan Ma Hermans. Zie maakde blie sjtaepelkes van de verdeinde sjtuuvesj, dubbeltjes en kwartjes, want die ware in hun gezin ‘broodneudig’. De revuu hauw ‘n proloog en achtteen saenes woo-ònger ‘Sittard bij nacht’. Bie ‘t gezèlsjap ware ouch ‘revue-girls’.

REVUE, REVUE, REVUE
Toon Hermans waar zoo kreatief, dat hae per jaor mee es ein revuu ‘aafleeverde’. Hae deig daobie ouch nog naodrökkelik mit aan de löstige aovende van zien ‘Aanhauwtesch’. In de dertiger jaore hauw Toon en zien mitwirkesj vööl sukses en hauw oetverkochte zaale mit o.a. ‘Leve de Pret’, ‘Confetti’, ‘Boem’ en ‘Lachbombardementen’. Toon waar ummer de groote artis en veural zien Buziau-immetaase (1937) maakde indrök. Vööl saenes en leidjes ware gebasseierd op Zittesje aktuweele toesjtenj en zien leifde veur zien gebaortesjtad. Hermans woort es ‘komik’ in zien sjtad bewònjerd mer hae en zien revuus krege ouch waal èns kritiek. Eine sjoernalis vònj ‘t mer niks dat”iedereen” Hollandsch kalde. Geef ons maar het Zittesch, daar zit pit en geestigheid in !! “. Opvallend is, dat Nou van de Bout (Pfennings) in de revuu ‘Confetti’ (1937) waal ein veurdracht in zien moodesjtaal hòlj en dat waar ein groot sukses. In ‘t ‘Sittardsch Revuegezelschap’ en de revuus van de Aanhauwtesch ware nog mee verdeinstelikke persoone wie Sjeer Pfennings, Wil Heuts, Lambaer Claessen, Mia Courage, Agnes Dols, Anneke Könings, Vic Habets en natuurlik de ballètmaedjes.

DE MANDER REVUU
Op ‘t ènj van de jaore dertig hauw Zitterd drie vastelaovesvereiniginge: de Marotte, de Aanhauwtesch en de Mander. In 1938 ware de revuus van de jòngste klup van veurzitter Karel Hendriks geleif in Zitterd. Toon Hermans brach op de Bòntje Mander Aovend twee zittesje sketsjes ‘Bie Kobus in de fitsezaak’ en ‘De nuuje middesjtandskursus’. Daonao woorte ‘t richtige Manderrevuus woobie Teun weier de groote gangmaeker waar. Muzikaale leider René Beckmann waar intössje vervange door Leo Zandstra. Op 1 fibberwaarie 1940, dus vlak veur de tweede weltkrieg, woort in ‘t Forumtheater ‘Is dat dan niks Marie’ gesjpeeld. Ein Manderrevuu mit 22 saenes. Burgemeister Coenders wou alle tekste laeze en goutkeure. Òs landj waar neutraal. Hitler en de Pruuse mòchte neit in opsjpraok kòmme. D’r koosj toch vööl gelache waere mit dees revuu in de hollese taal. De leede van de Mander ware zelf ouch aktief en veural de dames van de dansgroep ‘de Manderijntjes’ krege vööl applaus.

OORLOG MER TOCH ‘LACHEN IS TROEF’
De inval van de Pruuse ( 10 mei 1940) brach ouch eelenj in Zitterd. Sjus wie in de kriesistied hauwe de luu behoefte aan òntsjpanning en plezeier. De revuus ginge door en volges Harrie op den Kamp brachte Toon en de Mander van september 1940 pès oktober 1941 veier produksies oppe plenk: ‘Lachen is troef’, ‘Feestparade’, ‘ Olles is oké’ en ‘ Bòntje Parpluuj’ ‘t Waar neit allein sjpas en lol, want hie en dao klònke ouch weurd en klanke door euver de oorlogsprobleeme zònger aevel de Pruuse op de kas te jage. In fibberwarie 1941 vierde Toon Hermans mit zien ‘Feestparade’ zien vieftigste zittesje revuu-oetvuiering. Dits keer sjilderde Zef Hermans de dekaors, waar kwaffeur Busard grimmeur en zörgde de firma Pfennings-Storms veur de toneelaankleijing. ‘Vaste’ mitwirkesj aan de Mander-revuus ware behauve Toon o.a. Nou van de Bout (Pfennings), Frans van der Scheer, Gèr (Sjeer) Pfennings en de Manderijntjes o.a. Mia Dreissen, Gertie en Agnes van Houdt, Doortje van de Molengraft en Bertha Kerens. In de revuu ‘Bòntje Parpluuj’ ware o.a. de saenes en leidjes Femieje Rikketik, St. Rosakirmesdaag, de Toren van Zittard en Eva de Schoone Dwaalster. De oorlogssittewaase woort ummer grimmiger. Daobie moosjte ouch de Zittesje ‘artiste’ en revuu-organisaassies lid waere van door de Pruuse ingesjtèlde Hollese ‘Kultuurkamer’. De lol waar d’r vanaaf.

OPNUU ZITTESJE REVUUS
Zitterd waar 18 september 1944 van de Pruuse bevried en al vlot woort weier gedach aan Zittesje revuus. De groote animator Toon Hermans maakde in Amsterdam nog de versjrikkelikke hòngerwèntjer mit. De Mander brachte in die perioode de revuu ‘De Mander scheite aaf, de V-II ‘. Bie aafweezigheid van Toon hauw ziene brouwer Zef de artistieke leiding en maakde Jan, de angere brouwer, de dekaors. Juli 1945 haolde Wil Heuts ziene vrundj Toon Hermans oet Amsterdam nao Zitterd en de komik bekeek de teks van de nuu Manderrevuu. Hae waar neit kontent en sjreef dierek ein nuu revuu: D’n Ieskas. Ein van de hoogtepunte waar zien oode aan Zefke Mols. Dit sjtadsfiguur sjtòng daobie zelf onbewaeglik oppe buun in ein lies van ein sjilderie. Ouch applaus krege Sjuul Storms, Fien Tillmans en Jeun Schelberg. In ‘t naojaor van 1945 woort de geweldige revuu ‘ Tara boem diejee’ geprizzenteierd. Toon leit daobie ouch Amsterdamse operazengesj optrae. Hae belaofde op deeze Mander-aovend aan Karel Hendriks en Wil Heuts, dat hae jeeder jaor ein Zittesje revuu zou brènge. ‘t Haet neit zoo mage zeen.

NOG MEE REVUUS
Nao de oorlog hauwe mee vereiniginge de revuudraod opgepak. Ouch voetbalklups ware aktief. Sittardse Boys sjitterde mit Nou van de Bout en ‘de Pieper (Lei Pfennings). De ‘Kraaien’ van de VVS bleve neit achter en hauwe dit te danke aan o.a. Jac Engelen, Hans Dreuning en Jeun Schelberg. Natuurlik bleeve de Marotte neit achter. Daoveur zörgde behauve ‘t vertroewde trio Kleinen-Dullens- Laudy ouch Jean (Sjang) Derez, Ad Pfennings, Baer Cals, Pierre Stöcker en Giel Laumen. Nao de revuu ‘Lach dich krank, dan bèste gezòndj’ (1949) gòng aevel ‘r revuudouk (veurluipig) toe. De Laammaekesj moosjte 3×11-jaor wachte eer weier ein Zittesje (Marotte) revuu oppe plenk koum.